Ars Ambian. rec. G 5, 4 - 6, 3
545, 1180∆. Quomodo declinatur nomen neutrum in ‘‑u’? M.
Ita declinatur: nominatiuo singulari, ‘hoc cornu’; genetiuo, ‘huius
cornu’; datiuo, ‘huic cornu’; accusatiuo, ‘hoc cornu’; uocatiuo, ‘o cornu’;
ablatiuo, ‘ab hoc cornu’; et pluraliter: nominatiuo, ‘haec cornua’;
genetiuo, ‘horum cornuum’; datiuuo, ‘his cornibus’; accusatiuo,
1185‘haec cornua’; uocatiuo, ‘o cornua’; ablatiuuo, ‘ab his cornibus’. Et ita
declinantur ‘genu, gelu, tonitru, testu, ueru’.
Finit IIII declinatio
61Incipit V declinatio
1190∆. Quomodo intelleguntur nomina Vtae declinationis
in nomine in ultimis syllabis? M. Ita intelleguntur:
nominatiuus et uocatiuus ‹singulares› in ‘‑ies’, ut ‘speties’, uel in
‘‑es’, ut ‘spes, res, fides’, longi sunt in ultima sillaba; genetiuus
et datiuus in ‘‑ei’ per diuisas syllabas et ablatiuus singularis in
1195‘‑e’ producuntur; accusatiuus singularis in ‘‑em’ semper breuis
est; nominatiuus et uocatiuus et accusatiuus plurales in ‘‑es’
exeunt ‹et› producuntur; genetiuus pluralis in ‘‑rum’, datiuus et
ablatiuus in ‘‑bus’ breues sunt semper.
2∆. Quot litteras finales et quot terminationes habet
Vta declinatio in nomine? M. Unam litteram finalem habet,
1200id est ‘‑s’, et unam terminationem, id est in ‘‑es’; et feminina
nomina semper habet| ista terminatio in quinta declinatione,
nisi unum nomen incerci generis in singulari numero, ut ‘hic’
uel ‘hec dies’: in plurali uero masculini generis est, ut ‘hi dies’;
et ‘‑[h]i‑’ se‹m›per habent ante ‘‑es’ nominatiuus et uocatiuus, ut
1205‘glaties’, exceptis paucis nominibus, ut ‘res, spes, fides’.
Alii autem huius declinationis ordinem ad secundam
declinationem iunxerut propter genetiuum singularem in ‘‑i’
terminatum; alii ad terciam propter accusatiuum singularem
in ‘‑em’, datiuum et ablatiuum pluralem in ‘‑bus’; sed alii melius
1210Vtam declinationem sancxerunt.
3∆. Quomodo declinatur nomen femininum in ‘‑es’ in
hac declinatione? M. Ita declinatur: nominatiuo singulari, ‘haec
speties’; genetiuo, ‘huius spetiei’; datiuo, ‘huic spetiei’; et pluraliter:
nominatiuo, ‘hae speties’; genetiuo, ‘harum spetierum’ et reliqua. Et
1215ita declinantur omnia feminina nomina in quinta declinatione,
ut sunt ‘haec acies, almities, cesaries, canities, dies, effigies, elu‹ui›es,
facies, glaties, ingl‹u›uies, inquies, macies, progenies, pauperies, pernities,
rabies, sanies, scabies, superficies, series, signicies, maceries, armities,
insanies, prolu‹ui›es’ et alia multa.
1220∆. Quomodo declinatur nomen femininum in hac declinatione
quod non habet ‘‑i‑’ ante ‘‑es’? M. Ita declinatur:
nominatiuo singulari, ‘haec res’; genetiuo, ‘huius rei’; datiuo, ‘huic
rei’; accusatiuo, ‘hanc rem’; uocatiuo, ‘o res’; ablatiuo, ‘ab ‹h›ac re’;|
et pluraliter: nominatiuo, ‘hae res’; genetiuo, ‘harum rerum’ et
1225reliqua. Et ita declinantur ‘spes, fides’ et reliqua; et non habent
pluralem numerum, quanquam dixit Virgilius: “Spes suas
fabulis animasque sepulcris dederunt”, et in alio loco legitur
“Spebus intentis”.
∆. Quomodo declinatur nomen incerti generis in hac
1230declinatione? M. Ita declinatur: nominatiuo singulari, ‘haec dies
huius diei’ et reliqua; et masculini generis in plurali numero, et
sic declinatur: nominatiuo, ‘hi dies’.
Finit regula de nomine