Prisc. ars 18, 50, 1 - 18, 53, 1
501Vergilius in IIII
20georgicon: ‘sin duram metues hiemem parcesque futuro, /
contusosque animos et res miserabere fractas’, pro ‘parcito’ et
‘miserator’; idem in bucolico: ‘alternis dicetis, amant alterna
2Camenae’, ‘dicetis’ pro ‘dicite’;
2Horatius epistularum I: ‘si te
forte meae gravis urat sarcina chartae, / abicito potius quam
quo perferre iuberis / clitellas ferus impingas’, pro ‘impingito’;
in eodem: ‘viribus uteris per clivos, flumina, lamas: / victor
18, 5propositi simul ac perveneris illuc, / sic positum servabis onus’,
pro ‘servato’, quomodo ‘uteris’ pro ‘utitor’; in eodem: ‘inter
cuncta leges et percontabere doctos’, pro ‘legito’ et ‘percontator’.
3Graeci quoque frequenter hoc utuntur, modos verborum
pro modis ponentes, de quibus in Atticismis, quibus Romani
10quoque utuntur, post ostendetur.
511DE IMPERSONALIUM CONSTRUCTIONE
Impersonalia activam terminationem habentia infInitis
coniunguntur, ut ‘placet discere, licet dicere’; similiter ‘oportet,
delectat, libet, decet, liquet, vacat, contingit, accidit, evenit,
15iuvat’ – Vergilius in I Aeneidos: ‘et vacat annalis nostrorum
audire laborum’; idem georgicon II: ‘iuvat arva videre / non
ullis hominum, non ulli obnoxia curae’.
2Possunt tamen et casibus adiungi: dativo quidem ‘placet mihi,
licet mihi, liquet mihi, libet, vacat, contingit, accidit, evenit’;
accusativo vero ‘iuvat me, delectat me, decet me, oportet me’;
521accusativo simul et genetivo ‘paenitet me illius rei, pudet me
25illius rei, miseret me illius rei, taedet, piget’;
25licet tamen et per
ellipsin dativi dicere ‘placet me facere, libet te currere, vacat te
audire’ vel etiam ipsius accusativi, ut ‘placet discere, delectat
3audire, vacat ire, miseret, pudet’ et similia.
3Sciendum tamen
quod, si ab aliis sint verbis activis vel neutris, eorum constructionem
10servant, ut ‘placeo tibi, placet tibi; contingo tibi,
contingit mihi; evenio illi, evenit mihi; iuvo illum, iuvat illum’;
4quae vero non habent primas vel secundas personas, quae sunt
admodum pauca, vel dativo, ut ‘licet mihi, libet mihi’, vel
accusativo, ut ‘oportet illum scire’, quomodo ‘decet’ (nam
53115‘deceo illum’ ‹non› dicimus).
53115‘Debet’ quoque impersonale
accipitur quando infinito passivam vim habenti coniunctum tres
circumit personas, cum maxime subiunctivum verbum consequitur,
ut ‘debet fieri a me, a te, ab illo, ut auctores legantur’.