Ars Ambian. rec. G 1, 1 - 1, 10
11∆. Partes orationis quot sunt? M. VIII. ∆. Quae?
M. Nomen, pronomen, uerbum, aduerbium, participium,
coniunctio, prepositio, interiectio.
25∆. Nomen quid est? M. Pars orationis cum casu, corpus
aut rem proprie communiterue significans.
3∆. Nomini quot accidunt? M. VI. ∆. Quae? M. Qualitas,
conparatio, genus, numerus, figura, casus.
4∆. Qualitas nominum in quo est? M. Bipertita est: aut
10enim unius nomen est et proprium dicitur, ut ‘Hierusalem,p
Iordanus’, aut apellatiuum, ut ‘ciuitas, fluuius, urbs’.
5∆. Conparationis gradus quot sunt? M. III. ∆. Qui?
M. Positiuus, ut ‘doctus’; conparatiuus, ut ‘doctior’; superlatiuus, ut
‘doctissimus’. ∆. Conparatiuus gradus cui casui seruit? M. Ablatiuo
15sine prepositione: dicimus enim ‘doctior illo’. ∆. Superlatiuus
cui? M. Genetiuo tantum plurali: dicimus enim ‘sapientissimus
scribarum’ et ‘doctissimus poetarum’. Sciendum tamen quod non
omnia nomina qualitatis et quantitatis conparationis gradus
habent. Positiuus gradus tantum inuenitur, ut est ‘mediocris’:
20‘medi|ocrior’ enim et ‘mediocrissimus’ dici non possunt.
Aliquotiens positiuus et conparatiuus inueniuntur, ut ‘senex
senior’; nam ‘senissimus’ non inuenitur. Interdum positiuus et
superlatiuus inueniuntur, ut ‘pius piissimus’: nam ‘pior’ dici non
potest. ∆. Quae nomina conparantur? M. Apellatiua, dumtaxat
25qualitatem aut quantitatem significantia.
6∆. Genera nominum quot sunt? M. IIII. ∆. Quae?
M. Masculinum, ut ‘hic magister’; femininum, ut ‘haec aecclesia’;
neutrum, ut ‘hoc ieiunium’; commune duorum generum, ut ‘hic’ et
‘haec sacerdos’; trium generum commune, ut ‘hic’ et ‘haec’ et ‘hoc felix’.
30Epicenon, id est promiscuum, ut ‘passer, aquila’.
7∆. Numeri nominum quot sunt? M. Duo. ∆. Qui? M.
Singularis, ut hic ‘magister’; pluralis, ut ‘hi magistri’.
8∆. Figurae nominum quot sunt? M. Duae. ∆. Quae?
M. Simplex, ut ‘potens, doctus’; conposita, ut ‘inpotens, indoctus’.
35∆. Quibus modis nomina componuntur? M. Quattuor. ∆.
Quibus? M. Ex duobus integris, ut ‘suburbanus’; ex duobus
corruptis, ut ‘efficax’; ex integro et corrupto, un ‘insipi|ens’; ex
corrupto et integro, ut ‘nugigerulus’; aliquando ex pluribus, ut
‘inexpugnabilis, inperterritus’.
40
940∆. Casus nominum quot sunt? M. VI. ∆. Qui? M.
Nominatius, genetiuus, datiuus, accusatius, uocatiuus, ablatiuus;
per quos omnium generum nomina, pronomina,
participia declinantur.
10∆. Quot declinationes habet nomen? M. V; ut
45Prisc‹i›anus dicit: “Omnia nomina, quibus latina utitur
eloquentia, quinque declinationibus flectuntur, quae ordinem
acciperunt ab ordine uocalium formantium gen‹e›tiuos”.
Critical apparatus
Linguistic layer
Quotation layer
Prisc. inst. 5, 3 - 5